|
W zasadzie badanie platyny na kamieniu probierczym przeprowadza się analogicznie jak badanie złota, stosując ciecze probiercze jodowe o różnych składach.
Kamień probierczy do badania platyny musi być w najlepszym gatunku, drobnoziarnisty i całkowicie odporny na działanie cieczy probierczych. Najlepiej do tego celu nadaje się syntetyczny kamień korundowy o barwie ciemnoszarej, całkowicie odporny na działanie cieczy probierczych i doskonale przyjmujący rysy nawet bardzo twardych stopów platynowo-irydowych. Przed użyciem kamień probierczy musi być dokładnie odtłuszczony przez dokładne wymycie ciepłą wodą z roztworem sody, osuszony lnianą ściereczką i lekko natarty oliwą lub olejem rzepakowym. Naolejony kamień lepiej przyjmuje rysy, a w związku z tym bardziej widoczne są różnice w działaniu cieczy probierczej. Podobnie jak przy badaniu złota kreśli się rysę badanego stopu na kamieniu probierczym o długości 25-30 mm, szerokości 5-7 mm. Obok kreśli się taką samą rysę iglicą probierczą o znanej zawartości platyny, dobraną do przewidywanej próby badanego stopu.
Na obie rysy nakłada się pręcikiem szklanym jodową ciecz probierczą tak, aby pasemko cieczy o szerokości ok. 5 mm przecinało je w poprzek. Jodowa ciecz probiercza o temperaturze 20°C całkowicie rozpuszcza rysy wszystkich stopów imitujących platynę, co umożliwia stwierdzenie, czy badany stop zawiera platynę, czy jest tylko do platyny podobny, jak np. białe złoto niklowe nawet najwyższej próby, nikiel, stal nierdzewna itp.
Białe złoto palladowe zostaje również natychmiast rozpuszczone, pozostawia jednak na kamieniu brunatną plamę. Skutek działania cieczy probierczej jest widoczny przy wnikliwej
obserwacji; po około 30 sekundach jodowa ciecz probiercza zaczyna atakować stopy platyny o próbie zbliżonej do 0,850, po 1 minucie stopy platyny o próbie 0,900-0,920,
a po 3 minutach zaczyna się wolne rozpuszczanie platyny o jeszcze wyższej próbie.
Będzie to widoczne wyraźniej po ostrożnym usunięciu nadmiaru cieczy bibułą do sączenia. Jeżeli na obu rysach występuje jednakowo zaciemniona plama (na rysach badanego stopu i iglicy), to zawartość platyny w badanym stopie jest identyczna z zawartością platyny w iglicy probierczej.
Jeżeli zawartość platyny w badanym stopie jest niższa, to wcześniej następuje zaatakowanie rysy i skutek działania cieczy jest wyraźniejszy, co objawia się wystąpieniem ciemniejszej plamy. Dobranie takiej platynowej iglicy probierczej, której rysa pod działaniem cieczy probierczej da plamę taką samą jak rysa badanego stopu, zakończy badania i wskaże właściwą próbę badanego stopu. Działanie cieczy probierczej jodowej na rysy stopów platyny powyżej 0,930 próby można przyspieszyć przez podgrzanie kamienia probierczego do temperatury nie przekraczającej 45°C, co jest konieczne przy badaniach stopów platyny o próbie powyżej 0,950. Należy przy tym zachować dużą ostrożność, ze względu na zbyt szybkie działanie cieczy probierczej, co utrudnia obserwację działania na rysy przedmiotu badanego i iglicy.
Właściwie przeprowadzone badanie jodową cieczą probierczą pozwala na oznaczenie próby platyny w stopie z dokładnością 0,005-0,010 przy stopach dwuskładnikowych, platyna-miedź. Niezależnie od oznaczenia zawartości platyny na kamieniu probierczym, jodowa ciecz probiercza może być użyta do bezpośredniego badania wyrobów z platyny bez kamienia probierczego, tzw. metodą kropelkową. W celu usunięcia brudu i ewentualnego platerowania platyną, rodem lub chromem, zeskrobuje się skrobakiem czy pilnikiem część badanego przedmiotu na powierzchni ok. 3 mm2 w celu odsłonięcia czystego metalu, z którego jest sporządzony przedmiot, a na oczyszczone miejsce wprowadza się kropelkę cieczy probierczej. Jeżeli w miejscu działania cieczy po 3 minutach nie ukaże się plama lub zaciemnienie, to należy uważać, że przedmiot jest sporządzony z platyny o próbie 0,950. Stopy platynowo-irydowe i platynowo-rodowe stosowane w termoelementach mogą być badane za pomocą jodowej cieczy probierczej.
|
